Hội thảo khoa học “100 năm khởi nghĩa Việt Nam Quang phục hội tại phủ Tam Kỳ (1916-2016)

Nhằm tập hợp ý kiến của các chuyên gia sử học bàn về vai trò, tầm quan trọng của cuộc khởi nghĩa Việt Nam Quang phục hội đối với phong trào đấu tranh chống thực dân Pháp của nhân dân Quảng Nam trong đó có nhân dân Tam Kỳ những năm đầu thế kỷ XX, sáng ngày 5.8, Sở VHTT&DL tỉnh Quảng Nam phối hợp với Viện Sử học Trung ương và UBND thành phố Tam Kỳ tổ chức hội thảo khoa học “100 năm khởi nghĩa Việt Nam Quang phục hội tại phủ Tam Kỳ (1916-2016).

Quang cảnh buổi hội thảo

Quang cảnh buổi hội thảo

Phó GS.TS Đinh Quang Hải – Viện trưởng Viện Sử học thuộc Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam, ông Đinh Hài - Giám đốc Sở VHTT&DL tỉnh Quảng Nam và ông Bùi Ngọc Ảnh – Phó Chủ tịch UBND thành phố Tam Kỳ đồng chủ trì hội thảo. Về tham dự có Phó Chủ tịch UBND tỉnh Lê Văn Thanh và các nhà sử học, các chuyên gia đến từ mọi miền đất nước.
 
          Những năm đầu thế kỷ XX, trước ách cai trị tàn bạo của thực dân Pháp, phong trào đấu tranh yêu nước của nhân dân Việt Nam có những sắc thái mới và bắt đầu chuyển hướng theo hai dòng chủ đạo là canh tân và vũ trang bạo động. Nổi lên trong giai đoạn này là các hoạt động yêu nước dưới ngọn cờ của Việt Nam Quang phục hội ở Bắc Kỳ, Trung Kỳ và hội kín ở Nam Kỳ. Vào lúc này, chiến tranh thế giới lần thứ nhất (1914-1918) diễn ra đã lôi cuốn hàng loạt quốc gia vào vòng xoáy trong đó có nước Pháp. Như một tất yếu để phục vụ cho cuộc chiến tranh, Pháp đã huy động sức người, sức của từ khắp các thuộc địa của mình dưới nhiều hình thức và bằng nhiều phương tiện. Điều này đã gây nên phẫn uất trong nhân dân. Trong bối cảnh đó, cuộc vận động khởi nghĩa của tổ chức Việt Nam Quang phục hội ở Nam Trung Kỳ đã được trù liệu diễn ra vào tháng 5/1916 với mục tiêu đánh Pháp, giành độc lập cho đất nước và thành lập một Chính phủ mới với Quốc kỳ, Quốc hiệu và Thủ đô riêng. Tuy nhiên ngay trước khi bắt đầu cuộc khởi nghĩa đã bị thực dân Pháp đàn áp và thẳng tay dập tắt.
          Mặc dù kế hoạch của cuộc vận động khởi nghĩa của Việt Nam Quang phục hội bị bại lộ nhưng tại phủ Tam Kỳ các đội nghĩa binh được thành lập, vào chiều tối ngày 3/5/1916, 650 nghĩa binh đã kéo về phủ đường khởi nghĩa giành chính quyền mà dẫn đầu là các sĩ phu yêu nước Trịnh Uyên, Trần Huỳnh, Trần Ni, Trần Thu... Thực dân Pháp đã có sự chuẩn bị từ trước nên cuộc khởi nghĩa bị đàn áp đẫm máu; các sĩ phu yêu nước dẫn đầu phong trào có người hy sinh tại chỗ, có người bị bắt đày đi Lao Bảo và bị hành hình nhưng cuộc khởi nghĩa Việt Nam Quang phục hội tại phủ Tam Kỳ năm 1916 đã nêu cao tinh thần yêu nước chống thực dân Pháp của nhân dân Tam Kỳ lúc bấy giờ.
          Tại hội thảo khoa học, bên cạnh các tham luận làm rõ vị trí, tính chất, giá trị lịch sử và nguyên nhân thất bại, sự liên quan của cuộc khởi nghĩa với phong trào Duy Tân, Ban tổ chức cũng đã nhận được rất nhiều ý kiến của các chuyên gia nghiên cứu sử học đóng góp về tên gọi, nguyên nhân cuộc vận động khởi nghĩa bị bại lộ từ đâu; vai trò của các yếu nhân quan trọng trong cuộc khởi nghĩa như Thái Phiên, Trần Cao Vân, Phan Thành Tài; sự tham gia lãnh đạo và chuyển biến tư tưởng của vua Duy Tân; vai trò của cuộc khởi nghĩa tại Tam Kỳ trong lịch sử hoạt động của Việt Nam Quang phục hội và phong trào cách mạng ở Việt Nam trong 20 năm đầu thế kỷ XX; tinh thần yêu nước lan tỏa tại Quảng Nam từ sau cuộc khởi nghĩa Việt Nam Quang phục hội tại phủ Tam Kỳ...
          Trước khi hội thảo khoa học diễn ra, Ban tổ chức đã nhận hơn 70 bài tham luận khoa học có chất lượng của các nhà khoa học, nhà nghiên cứu gửi về cùng nhiều ý kiến đóng góp trực tiếp tại hội thảo đã mang đến những luận cứ khoa học mới góp phần làm sáng tỏ thêm nhiều vấn đề lịch sử liên quan đến cuộc khởi nghĩa; đồng thời khẳng định cuộc khởi nghĩa tại phủ Tam Kỳ năm 1916 là mốc son sáng chói trong phong trào đấu tranh yêu nước của tổ chức Việt Nam Quang phục hội. Sau cuộc hội thảo này, tỉnh Quảng Nam sẽ phối hợp với thành phố Đà Nẵng xuất bản một cuốn sử về cuộc khởi nghĩa Việt nam Quang phục hội tại Tam Kỳ cách đây 100 năm; đồng thời sưu tầm các tài liệu về đóng góp của các sĩ phu yêu nước trong giai đoạn này cũng như di dời phần mộ của những sĩ phu còn ở Lao Bảo về quê hương... để góp phần nâng cao nhận thức, tuyên truyền giáo dục tinh thần yêu nước, ý chí kiên cường bất khuất, quyết tâm đấu tranh vì sự nghiệp giải phóng dân tộc của quần chúng nhân dân Quảng Nam trong đó có Tam Kỳ.

 

Tác giả: BÍCH LIÊN – TƯỜNG QUÂN

Nguồn tin: tamkyrt.vn